رشته چاپ 7ص
تا قبل از ورود اینترنت به زندگی بشر که وسیله ای سریع برای انتقال اندیشه ها و موضوعات مهم علمی ، هنری ، ورزشی ، سیاسی شده است .
صنعت چاپ یکی از بزرگترین و مهمترین اختراعات بشری محسوب می شد .اکنون در هزاره سوم بسر می بریم اهمیت این صنعت با وجود انواع رسانه ها هیچ کاهش نیافته ، کتاب تا بشر حیات را تجربه میکند ،زنده خواهد ماند و هیچ وسیله ای جای آن را یقینا نمی تواند بکیرد.
نقش صنعت چاپ در روند زندگی آدمی و نیازمندیهای فرهنگی او همانند نقش بهداشت و هوا است .
کتاب در بهبود کیفیت زندگی و جهش های علمی و آگاهی او اثر قطعی و بدون رقیبی را داشته و دارد و صنعت چاپ در دسترس انسانها به این محصول اساسی نقش جدی دارد .
کسانی که این رشته را برای خود انتخاب می کنند با محاسبات فنی ، رسم فن مبانی چاپ ، فن آوری چاپ ، تکنولوژی چاپ ، مواد شناسی حروف چینی (فتویی، کامپیوتری واسکرین )ما شین الات چاپ بر جسته ، شابلونهای اسکرین آشنا می شوند .
صنعت وبازار کار
زمینه های شغلی رشته مذکور عبارت است از :
چاپ کار G.T.O
لیتوگراف و لی آت کار
روتوش کار و کپی کار افست
کارگاه ماشین آلات چاپ برجسته
مونتاژ کار و رنگی و سیاه و سفید افست
صفحه بندی ماشین سربی و اپراتوری آن
اپراتور ماشین جلد سازی و پاکت سازی
راسته چین ، فرم چین و صفحه بند دستی
فرمول چین و حروف چینی فتویی و کامپیوتری
و .....
دانشگاههاي چاپ چه دارند؟ چه درس ميدهند؟
دانشگاهها عاليترين مراجع آموزشي و علمي هستند، اما تا چند سال پيش جاي علاقهمندان به فراگيري علوم و فنون چاپ روي صندليهاي مراكز آموزش عالي خالي بود.
مركز عالي فني انقلاب اسلامي از ده سال پيش به آموزش رشته چاپ در مقطع كارداني ميپردازد و دانشكده كاربردي و تجسمي دانشگاه هنر و دانشگاه جامع علمي كاربردي هم امكان تحصيل رشته چاپ را تا مقطع كارشناسي فراهم آوردهاند.
معرفي كوتاهي از وضعيت چاپ را در اين مركز عالي ميخوانيم.
رشته چاپ دانشگاه هنر
دانشگاه هنر بهمن ماه امسال، فارغالتحصيلي اولين دوره رشته چاپ اين دانشگاه را جشن ميگيرد. دانشجويان رشته چاپ از سال 82 وارد دانشگاه هنر شدند.
دفترچه كنكور سازمان سنجش ظرفيت رشته چاپ دانشگاه هنر را هر سال حدود 25 نفر اعلام ميكند. برخي از پذيرفتهشدگان رشته چاپ در مهرماه، پس از اعلام نتايج قبولي در نتايج آزمون عملي رشتههايي مانند موسيقي در بهمنماه، جذب اين رشتهها ميشوند و به هر حال از ترم زمستاني، تعداد دانشجويان رشته چاپ هر دوره مشخص ميشود.
مهندس خدايار صادقي مدير گروه آموزش چاپ دانشگاه هنر آمار تعداد هنرجويان رشته چاپ را 60 نفر در كل 4 دوره اعلام ميكند و ميگويد: <دانشجويان طبق علاقه و رتبه، در رشته چاپ را انتخاب ميكنند. جالب است كه سال تحصيلي 87-86، پذيرفته شده رشته چاپ با رتبه هشتم كنكور سراسري هم داريم و اينكه هر سال بر تعداد دانشجويان دختر رشته چاپ افزوده ميشود. همانطور كه در تمام دنيا، خانمها پا به پاي مردان در بخشهاي مختلف صنعت چاپ كار ميكنند. حتي در بخش صحافي كه كار سنگيني در پروسه توليد چاپ محسوب ميشود.>
صادقي ورود خانمها به رشته چاپ را در ايران، ضروري و طبيعي ميداند: <امروزه بخشهاي چاپ ديجيتال، ليتوگرافي، شركتهاي تبليغاتي، نمايندگيهاي فروش ماشينآلات چاپ، مديريت توليد و كنترل كيفيت و نظارت بر چاپ به خوبي حضور خانمها و دختران فارغالتحصيلان رشته چاپ را ميپذيرند.>
صادقي پس از توجيه تعداد قابل توجه دختران دانشجو در رشته چاپ به برخي مشكلات پيش روي آموزش و تحصيل رشته چاپ در دانشگاه هنر ميپردازد: <رشته چاپ هنوز در دانشگاه هنر، هيات علمي تمام وقت و ثابت ندارد. همچنين كمبود منابع كتابخانهاي هم احساس ميشود.
تجهيزات آموزشي چاپ هم كه براي دانشگاه هنر هنوز قابل دسترسي نيست. از اين رو با واحدهاي چاپ معتبر مانند شركت چاپ افست، چاپ و نشر و ... قرارداد آموزشي
داريم.>
گذراندن واحدهاي كارآموزي پس از دورههاي تئوري شايد مهمترين بخش آموزش باشد. اما هماهنگي با واحدهاي مختلف چاپي براي پذيرفتن و آموزش دانشجويان، چندان آسان به نظر نميرسد.
صادقي ميگويد: <براي آموزش علمي بيشتر از امكانات بخش خصوصي استفاده ميكنيم. با واحدهاي چاپي كه تجهيزات خوب و امكان و توان آموزش را داشته باشند، وارد مذاكره ميشويم مانند چاپ افست، چاپ و نشر، ليتوگرافي راوي و طرح و نگار و ... اما بخش بستهبندي با آموزش همكاري كمتري دارند.
دانشجويان ترم آخر رشته چاپ بايد واحد بستهبندي را بگذرانند. براي آموزش در حال مذاكره با چند واحد چاپ بستهبندي هستيم.>
با نزديك شدن دانشجويان اولين دوره رشته چاپ دانشگاه هنر به پايان دوره كارشناسي انتخاب موضوع پاياننامه و پروژه جديتر ميشود. مدير گروه آموزش چاپ در اين مورد ميگويد كه موضوعات مختلفي در مورد مركبسازي، كاغذسازي، بستهبندي، چاپ روزنامه و ... براي تحقيق به دانشجويان پيشنهاد شده است.
برنامههاي آموزشي رشته چاپ دانشگاه هنر توسط كميته تخصصي هيات علمي دانشگاه و متخصصان رشته چاپ تدوين شده است. 65 واحد به دروس كارگاهي اختصاص دارد.
ماشينهاي چاپ 5/4 ورقي چهاررنگ، دوورقي دورنگ، جيتياو تك رنگ و دستگاههاي صحافي مفتول دوز، برش، اسكنر، ايمج ستر 5/4 ورقي و پروسسور آنلاين مربوط به آن، از جمله تجهيزات كارگاهي رشته چاپ دانشگاه هنر است كه هنوز بهرهبرداري نشده است.
مدير گروه چاپ دانشگاه هنر در انتها عنوان ميكند كه بارها در مورد حضور رشته چاپ در دانشگاه هنر، انتقاد شده است: <در تمام دنيا دو جنبه مهندسي و هنري را براي رشته چاپ در نظر ميگيرند. كشورهايي مانند آلمان كه در ساخت تجهيزات سابقه طولاني و شهرت دارند، رشته چاپ را در دانشگاه صنعتي آموزش ميدهند و بر ساخت تجهيزات و دستگاههاي چاپ تاكيد دارند. دانشگاه ووپرتال رشته مهندسي چاپ را ارايه ميدهد و اشتوتگارت به جنبه كاربردي و هنري چاپ توجه دارد. در ايران هم مهندسي ساخت و توسعه صنعت چاپ نداريم. در نتيجه دانشگاه هنر مناسبترين دانشگاه براي رشته چاپ است.>
صادقي به عنوان باني راهاندازي رشته چاپ در دانشگاه هنر اميدوار است كه فارغالتحصيلان اين رشته به تدريج جذب كادر آموزشي هم بشوند و مقدمات شكلگيري دوره كارشناسي ارشد رشته چاپ در اين دانشگاه فراهم شود.
دانشگاه جامع علمي كاربردي، مركز شماره 5
هماهنگي و مكاتبه ميان مديران كل چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ، مركز برنامهريزي و آموزش نيروي انساني و موسسه فرهنگي معاصر، رشته چاپ و نشر مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي را در سال 1381 شكل داد.
البته طي اين چند سال تغيير مديران و ديدگاههاي وزارت ارشاد بر روند آموزش رشته چاپ در دانشگاه جامع علميكاربردي بيتاثير نبوده است. آنچنان كه سال 83 در آستانه سال تحصيلي جديد محل دانشگاه از ميدان حسنآباد به خيابان بهارستان و ساختمان موقت اتحاديه چاپخانهداران منتقل شد و پس از يك سال دوباره به محل قبل بازگشت.
در شماره 266 ماهنامه صنعت چاپ- آبان ماه 1383 - گزارش مفصلي در مورد آموزش رشته چاپ در مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي ارايه شد.
پس از گذشت 3 سال دوباره سراغ عبدالحسين پيشان رييس مركز شماره 5 ميرويم تا تغييرات و شرايط تحصيل در مقاطع كارشناسي، پودماني، و كارداني رشته چاپ را در اين دانشگاه توصيف كند.
داوطلبان تحصيل در رشته چاپ دانشگاه جامع علمي كاربردي بايد در كنكور سراسري اين دانشگاه شركت كنند، در عين حال هر سال درصدي از فارغالتحصيلان فوق ديپلم كه معدل بالاي 18 كسب نمودهاند از طريق سهميه جذب نخبگان بدون شركت در كنكور جذب مراكز علمي كاربردي شدهاند در عين حال بخش قابل توجهي از كاردانهاي هنرستانهاي فني چاپ نيز جذب دانشگاه جامع علمي كاربردي ميشوند. پودمانهاي جديد كه در سال 86 جذب اين مركز شدند و رشته چاپ با گرايشهاي پيش از چاپ، چاپ و گرايش امور تكميلي و گرافيك و مترجمي اسناد و مدارك هستند كه هم اينك در كنار ساير دانشجويان رشته چاپ و نشر در حال تحصيل هستند .
ظرفيت پذيرش دانشجو با گرايشهاي مختلف به ويژه چاپ معمولا هر سال بين 100 تا 50 نفر متغير است. پيشان در مورد تعداد فارغالتحصيلان رشته چاپ از دانشگاه جامع علمي كاربردي ميگويد كه اين مركز تاكنون در مقاطع كارشناسي و كارداني دو دوره فارغالتحصيل داشته است يك دوره از دانشجويان در مقطع كارداني به روش پودماني نيز از اين مركز فارغالتحصيل شدهاند. او در مورد جنسيت دانشجويان رشته چاپ و نشر ميافزايد كه با توجه به شرايط خاص صنعت چاپ معمولا 30% دانشجويان دختر و 70% پسر بودند اما در سال 85 شاهد بوديم كه تناسب پذيرفته شدگان دختر و پسر تقريبا برابر بود سيلابسهاي درسي رشته چاپ در دانشگاه جامع علمي كاربردي مصوب كميسيون مربوطه در وزارت علوم تحقيقات و فنآوري ميباشد، اما سال 84 كارشناسان و اساتيد رشته چاپ و نشر در مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي با برگزاري جلسات كارشناسي نسبت به اصلاح برخي سرفصلها و اضافه كردن سيلابسهاي جديد اقدام نمودند و موارد اصلاحي را در قالب پيشنهاد به دانشگاه جامع علمي كاربردي ارايه نمودند.
به گفته پيشان فضاي مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي بالغ بر 2500 متر مربع و داراي 7 كلاس درس، سايت رايانهاي، آزمايشگاه فيزيك و شيمي و كتابخانه مركز داراي 5000 جلد كتاب در عناوين مختلف است .
وي تاكيد ميكند كه با توجه به تنوع رشته چاپ، گردآوري همه سيستمهاي چاپي براي كارگاههاي آموزشي ميسر نيست، امكانات كارگاهي پيش از چاپ تا مرحله تهيه زينك در اين مركز موجود است و همچنين كارگاههاي چاپ دستي (تايپوگرافي) دستگاه توركشي و چاپ سيلكاسكرين كه از ابداعات دانشجويان اين مركز است و دستگاه نيمهاتوماتيك سيلك وu.v Light در بخش كارگاهي اين مركز موجود است.
پيشان اضافه ميكند: <در كنار استفاده از ابزارهاي آموزشي و كمك آموزشي، كارآموزي در چاپخانهها، بازديد از چاپخانههاي مختلف ديگر نيازهاي آموزشي و كارگاهي دانشجويان اين مركز را جبران ميكند.>
پيشان مهمترين نياز آموزش رشته چاپ در مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي را حضور اساتيد جوان ميداند ، كه اين رشته را در سطح تحصيلات تكميلي در كشورهاي صاحب صنعت گذرانده باشند .
رشته چاپ در مركز عالي فني انقلاب اسلامي
رشته چاپ از سال 1376، در كنار 23 رشته تحصيلي كارداني مركز آموزش عالي فني انقلاب اسلامي به علاقهمندان اين رشته آموزش داده ميشود. از سال 80 هم كارگاه چاپ مركز عالي فني انقلاب اسلامي در شعبه شماره 2 و به همت محمد عطاييفرد، مسوول آموزش رشته چاپ راهاندازي شد. آنطور كه عطاييفرد، تشريح ميكند، ماشينآلات ساده چاپ مثل دستگاه ليتوگرافي و چاپ افست و امكانات صحافي سنتي از جمله امكانات كارگاهي چاپ است.
دروس كارگاهي را عطاييفرد و دروس تئوري را عليرضا ذوقي، مهندس رضا عقيلي و اكبر غفاري آموزش ميدهند.
هر سال حدود چهل نفر از فارغالتحصيلان رشته چاپ از هنرستان ميتوانند وارد دوره كارداني پيوسته رشته چاپ مركز عالي فني انقلاب اسلامي شوند و پس از گذراندن دوره كارداني هم، تحصيلات خود را در مقطع كارشناسي در مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي ادامه ميدهند.
تاكنون دانشجويان 6 دوره رشته چاپ از مركز عالي انقلاب اسلامي فارغالتحصيل شدهاند. عطاييفرد در مورد اشتغال اين فارغالتحصيلان ميگويد: <فارغالتحصيلان دوران كارداني اين مركز، براي ادامه تحصيل، صد در صد در مركز شماره 5 دانشگاه جامع علمي كاربردي پذيرفته ميشوند. برخي هم جذب بازار كار ميشوند. اطلاع دارم كه چاپخانههاي آستان قدس رضوي، چاپ و نشر، دولتي، بانك ملي و برخي از چاپخانههاي خصوصي، فارغالتحصيلان دوران كارداني رشته چاپ مركز را پذيرفتهاند.>
عطاييفرد اصليترين نياز آموزشي را در مركز، تجهيزات كارگاهي ذكر ميكند و از تلاش 40 سالهاش در جذب حمايت فعالان صنعت چاپ براي آموزش ميگويد: <متاسفانه تاكنون چاپخانهها، نمايندگيها و شركتهاي واردكننده ماشينآلات چاپ و اتحاديه چاپخانهداران براي كمك به تكميل و تجهيز كارگاه چاپ پيشقدم نبوده و نيستند. هر سال به نوبت و طبق بودجه آموزش و پرورش براي هنرستانها، دستگاههاي اداري مثل اسكنر و... براي هنرستان خريداري ميشود.>
مسوول آموزش رشته چاپ در مركز عالي فني انقلاب اسلامي ديدار جلال ذكايي مديركل دفتر امور چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را براي مركز آموزش اميدبخش دانست: <روز دوشنبه نوزدهم شهريور ماه، آقاي ذكايي از مركز عالي فني انقلاب اسلامي بازديد كردند و براي كمك به كارگاه آموزش چاپ، قولهاي مساعدي دادند. به طوري كه در آغاز سال تحصيلي 87-86، چند دستگاه آموزشي چاپ به كارگاه اضافه شود. به اين قول اميدواريم